جشنواره تمام شد اما!
آزاده فضلی- مردم تازه داشتند به تماشای نمایشهای مقاومتی عادت میکردند که متوجه شدند روز آخر جشنواره تئاتر مقاومت از راه رسیده است و حال مطالبه آنها اين است که فرصت اجراهاي عمومي به ويژه آثار خياباني در همه ايام سال فراهم شده و به حرکتهاي جشنوارهاي اکتفا نشود.
مردم در اين روزها با دیدن نمایشهاي جشنواره توانسته بودند تجربههای جدید، واقعیات ناگفته جنگ، صحنههای واقعگرایانه مقاومتهای مردمی و رنگ و طرحهای جدیدتری در تئاتر ببینند که تا قبل از این حتی به آنها فکر نکرده بودند.
از ویژگیهای بارز سیزدهمین جشنواره سراسری تئاتر مقاومت این بود که نظرهای بسیاری را به خود جلب کرد و به زعم کارشناسان، کارگردانان و حتی نمایشنامهنویسان، در صورتی که روند توجه به تئاتر مقاومت و به ویژه بعد تئاتری بودن آثار، در دوره های بعد جشنواره ادامه یابد، حتما رشد شگرفی را در تئاتر مقاومت و دفاع مقدس شاهد خواهیم بود. تا چند سال پیش کسی به صف های طولانی که برای خرید بلیت و تماشای تئاتر کشیده می شد، عادت نداشت- اتفاقی که به بیشتر در گیشه های سینماها می افتد- اما حالا پس از برگزاری چندین دوره جشنواره های مختلف چون فجر و دفاع مقدس، زمان آن فرا رسیده است که مخاطبان تئاتر هم تشنه و خواهان تماشای آثاری در خور توجه باشند.
در دوره‌های موفق جشنواره تئاتر دفاع مقدس آثار قابل قبولی به لحاظ کیفی تولید و اجرا می‌شدند که هم با استقبال مخاطبان در اجرای جشنواره و هم با استقبال مخاطبان در اجرای عمومی مواجه می‌ شدند، اما حال بعد از وقفه ‌ای طولانی شاهد برگزاری سیزدهمین دوره این جشنواره با نام تئاتر مقاومت هستیم که در سطحی گسترده‌ و از نظر کیفی وکمّی در سطح قابل قبولی برگزار شد.
تماشاچیهای دقیقه نودی پشت درهای تئاتر مقاومت
سالنهای نمایشدهنده تئاتر مقاومت در روز پایانی جشنواره، شاهد جمعیت مشتاقي بودند که علیرغم اطلاع رسانی درباره تئاترها و روزهای نمایش آنها، از مسئولان سالن ها درخواست می کردند که باز هم تئاترهایی که موفق به تماشای آنها نشدند، اجرا شوند. مریم اسدی 10 ساله که به همراه خانواده اش به تالار هنر آمده است، از دیدن تئاتری عروسکی که با محوریت موضوعی دفاع مقدس به روی صحنه رفته، به وجد آمده و کاملاً با آن ارتباط برقرار کرده است. والدین او نیز، این نمایش را تجربهای نو قلمداد میکنند و اذعان دارند که فرزندشان در مواجهه با موضوع نمایش، عکسالعمل مناسب و ارتباط خوبی برقرار کرده؛ همچنان که کارت نظرسنجی آن به انتخاب مریم، گزینه خوب بوده است.
نمايش «يكی نه؛ صدتا ماهی‌ كوچولو» كه با شيوه عروسك دستكشی و با تكنيك نور ماوراء‌ بنفش اجرا می ‌شود، در مورد مقاومت ماهی‌های بركه‌ای است كه در معرض آلودگی صنعتی قرار دارند و در نهايت و با تصميم ماهی های مادر، قرار می‌ شود كه آنها از اين بركه به بركه ديگری مهاجرت كنند.
داوری نمایش‌ها توسط کودکان و نوجوانان، ابتکاری بود که برای نخستین بار توسط ستاد برگزاری سیزدهمین جشنواره تئاتر مقاومت، در تالار هنر اجرایی شد و طبق آن تماشاگران کودک به ارزیابی و داوری نمایش ها پرداختند.
نمایش‌های برگزیده کودکان در مراسم اختتامیه جشنواره معرفی خواهند شد. پیش بینی این طرح، با هدف مشارکت گروه‌های سنی کودک و نوجوان با آثار مرتبط با دفاع مقدس و مقاومت و بسترسازی برای تقویت پیوندهای درونی و روحی با مفاهیم و ارزش های والای دفاع مقدس بوده است.
داوری کودکان از آثار جشنواره تئاتر مقاومت این فرصت را ایجاد می کند تا کودکان که سازندگان اصلی نسل آینده هستند از طریق این آثار با گوشه هايی از ارزش ها و میراث گرانقدر دفاع مقدس آشنا شوند.
در همه روزهايي که جشنواره در بخش عروسکي و کودک و نوجوان در تالار هنر برگزار بود استقبال قابل قبولي از اين آثار و به ويژه از سوي مخاطب تخصصي آن يعني کودکان و نوجوانان شد.
دانشجويان براي ديدن تئاتر مقاومت به تالار مولوي آمدند
تالار مولوی از آن دست سالنهای نمایشی است که بیشتر دانشجویان در آن تردد میکنند و بیشتر آثاری که در این سالن به روی صحنه می روند نیز متعلق به دانشجویان است. در روز پایانی جشنواره مقاومت، «درخت سیب گناهکار نیست» اثری از کارگردان ماهشهری به روی صحنه رفت که این نمایش هم با استقبال خوبی مواجه شد.
علی قادری دانشجوی ترم اول تئاتر دانشگاه تهران است که اين نمايش را ديده است. به گفته او ابتدا درباره این جشنواره نظر مساعدی نداشته اما با دیدن یک اثر دیگر در تئاتر شهر، به تماشای این آثار علاقهمند شده است.
او این جشنواره را فرصتی مناسب برای بروز استعدادهای نهفته عنوان می کند و می گوید: افرادی که در رشته تئاتر تحصیل می کنند باید در این نوع جشنواره ها حضور داشته باشند تا با بازار کار و حرفه خودشان آشنا شوند.
تالار حافظ شب گذشته در آخرین روز جشنواره مقاومت، باز هم میزبان گروه نمایش «قصه شبنمی که چشم می بست و آغوش می گشود» بود که دومین اجرایش را در این دوره جشنواره تجربه می کرد.
اين نمايش هم در آخرين اجرايش توانست نظر مساعد تماشاگران را جلب کند و بسياري از مراجعهکنندگان اذعان داشتند که لازم است نمايشهاي دفاع مقدسي در طول سال اجراي عمومي داشته باشند و به فرصتهاي جشنوارهاي بسنده نشود.
حوزه هنري هم رسم ميزباني را به جا آورد
یکی از نهادهایی که در سیزدهمین جشنواره سراسری تئاتر مقاومت شرکت کرده، حوزه هنری است که با در اختیار قرار دادن دو سالن نمایش تالار اندیشه و تماشاخانه مهر به جشنواره تئاتر مقاومت پيوسته است و مراجعان در طول روزهای جشنواره می توانستند با مراجعه به این مرکز، به تماشای دو نمایش بنشینند.
سپیده محمدی، يک مخاطب تئاتر است که در تالار اندیشه ایستاده و در حال نگاه کردن لیست برنامهها است. لیست برنامهای که در دستش است از چند طرف تا خورده است و بر روی نمایش هایی که به تماشای آنها نشسته، خط کشیده است. او که صرفاً به تئاتر علاقه دارد و در این زمینه تحصیلاتی ندارد، می گوید: اولین باری بود که در جشنواره تئاتری این قدر برنامه ها منظم برگزار شد و تبلیغات گسترده ای نیز برای اطلاع رسانی صورت گرفته بود.
اين دو سالن به دليل اينکه امکان تماشاي رايگان نمايشها را فراهم آورده بودند در همه سئانسها شلوغ بودند و حاضران در اين سالنها نيز مانند ديگر سالنها معتقد بودند که بهتر است فرصت اجراي عمومي نمايشها در طول سال فراهم شود.
سوريها به سنگلج آمدند
تماشاخانه سنگلج سالنی است که به خاطر اجرای نمایش های ایرانی و نیز فعالیت گروه هنر ملی، خاستگاه تئاتر ملی ایران نامیده می شود. این تماشاخانه نیز از جمله تالارهای نمایشدهنده جشنواره تئاتر مقاومت در روزهای جشنواره بود.
مهدی رسولی، که به دیدن آثار نمایشی مقاومت در تئاترشهر رفته است، در روز پایانی جشنواره به دیدن «بوی توتون» کاری از کارگردان سوریه ای آمده است تا ویژگی ها و جنبههای تئاتر کشور سوريه و اشتراکات آن با تئاتر ایران را بررسی کند.
او در مورد کیفیت آثار این دوره جشنواره تئاتر مقاومت بیان میکند: فکر می کنم وقتی درباره ادبیات جنگ و دفاع مقدس صحبت به میان می آید، نباید فقط به مکتوبات این حوزه اکتفا کرد و صرفاً بر آنها مروری داشت بلکه باید به آنها کاربردی نگاه شود، چرا که هنوز زوایای پنهان بسیاری وجود دارند که برای مخاطب جذابیت دارد که رعایت همه نکات سبب می شود تا مخاطب با تئاتر آشتی کند.
تئاتر شهر قلب تپنده سيزدهمين جشنواره تئاتر مقاومت
و اما تئاتر شهر هر روز با اجرای 4 نمایش صحنه ای در دو سئانس و 8 نمایش خیابانی، رکورددار اجراها در جشنواره بود که هرروز نیز با جمعیت علاقه مند زیادی روبرو بود.
این علاقه مندان برای تماشای نمایش انتخابی خود، گاهی حتی در صف های طولانی ایستادهاند. روز پایانی جشنواره تئاتر مقاومت نیز از این قاعده مستثنی نبود و دیگر زمانی برای از دست دادن وجود نداشت. آنهایی هم که نتوانسته بودند به تماشای تئاترهای صحنه ای بروند، به فضای باز مجموعه تئاتر شهر پناه آورده بودند تا حداقل از تماشای تئاترهای خیابانی بهره ای کسب کنند.
پیر و جوان، زن و مرد و حتی کودکان نیز با علاقه مندی و توجه، به دور صحنه تئاتر خیابانی حلقه زده اند و گروه ها یکی پس از دیگری کار خود را اجرا ميکنند.
محمد به همراه دوستانش محو تماشای «هیس» هستند. او می گوید: تا به حال به موضوع مقاومت از این منظر نگاه نکرده بودم و اصلاً فکر نمی کردم که می شود با موسیقی و حرکات بدن، موضوع مقاومت مردم در برابر ظلم و یا زور را به نمایش گذاشت.
محمد که از تماشای این تئاتر خياباني به وجد آمده است، بیان می کند: اطلاعی از برگزاری جشنواره تئاتر مقاومت نداشتم وگرنه به دیدن نمایش های آن می آمدم یا حداقل برای دیدن تئاترهای خیابانی در تئاترشهر به اینجا می آمدم.
برخی کارشناسان تئاتر چون محمدرضا الوند که براي ديدن کارها به تئاتر شهر آمده است نسبت به اجرای تئاترهای خیابانی برای آشتی مخاطبان با تئاتر توجه دارد و می گوید: با وجود اینکه در نمایش های صحنه ای هم تعداد کمی از صندلی های سالن ها خالی است، اما نباید از تاثیرگذاری های نمایش های خیابانی گذشت. علاوه بر این، در ارائه آثار خیابانی، فرصت تماشا برای مردم عادی هم فراهم می شود، بدون اینکه بخواهند از مکانی به مکان دیگر و یا از سالنی به سالن دیگر بروند و از همه مهم تر دیدن این نمایش ها رایگان است.
اين عضو هيئت انتخاب جشنواره تئاتر مقاومت ميگويد: نمایش های خیابانی همچنین فرصت خوبی است که مخاطب عادی را با تئاتر آشتی دهیم.
تماشاخانه ايرانشهر با «تمام صبحهاي زمين» خداحافظي کرد
تماشاخانه ایرانشهر، دیگر سالن نمایشدهنده یکی از نمایشهای جشنواره مقاومت یعنی «تمام صبحهای زمین» است که هر روز از ابتدا تا انتهاي جشنواره در دو سئانس 18:30 و 20:30 این نمایش را در تالار اصلی (شماره یک) به روی صحنه برد.
نمایش «تمام صبح های زمین» به نویسندگی ایوب آقاخانی و کارگردانی حسین مسافرآستانه، که نخستین بار در سال 1387 همزمان با افتتاح تماشاخانه شماره یک ایران‌شهر به روی صحنه رفته بود امسال نیز با بازی هنرمندانی چون فهیمه امن‌زاده، ایوب آقاخانی، بهزاد جاودان‌فر، علی براتی، عامر مسافر آستانه، امیر محمودی، و ... اجراهای خود را از جمعه شب 27 آبان‌ماه در جشنواره سراسری تئاتر مقاومت در این تماشاخانه آغاز کرد و چهارشنبه آخرین شب اجرای خود را با سالنی پر از جمعیت پشت سر گذاشت.
حضور مهمانان خارجی و نمایش آثاری از چهار كشور سوریه، افغانستان، لهستان و آلمان در چهار سالن نمایش، یکی از رویدادهای جالبتوجه جشنواره سیزدهم تئاتر مقاومت بود. جالبتر از این، استقبال مخاطبان و مهمانان خارجی از آثار نمایشی به ویژه از نمایش های ایرانی که با زبان فارسی به روی صحنه می روند، است.
توجه به مفهوم مقاومت و فرهنگ پایداری در جهان
سیزدهمین جشنواره سراسری تئاتر مقاومت، بعد از وقفهای چهار ساله نشان داد که با دگرگونی و تحول در نگاه و رویکرد می توان شاهد تئاتری پویا، بالنده و تاثیرگذار بود و در صورت برنامه ریزی و سرمایه گذاری ميتوان به دستاوردهای ماندگارتر و موثرتری رسید. این موضوع به وضوح در روزهای برگزاری جشنواره مشهود بود، همچنین نگاه ویژه مسئولان جشنواره به آثار هنرمندان اعم از شهرستانی و بین المللی و در حوزه کودک و نوجوان و عروسکی، به گونه ای بود که این هنرمندان همگی از توجه به تئاتر کشور، مدیریت و نحوه برگزاری جشنواره ابراز خرسندی داشتند.
جشنواره تئاتر مقاومت در این دوره همچنین به دلیل جایگاه مفهوم مقاومت و فرهنگ پایداری و با توجه به نهضت بیداری اسلامی در کشورهای منطقه و جهان اسلام از اهمیت و حساسیت بیشتر و بالاتری برخوردار بود و بیش از دوره های گذشته و بیشتر از سایر جشنواره ها و رویدادهای مشابه، حائز اهمیت و کارکرد است.
اگر چه برخی مطرح کردند این جشنواره در این دوره بین‌المللی نبوده و صرفاً با نگاهی به ابعاد برون مرزی برگزار شد تا سنگ بنای بین المللی شدن آن برای دوره های بعد و برای همیشه گذاشته شود، ولی می‌توان با قاطعیت اعلام کرد که در این جشنواره، نیاز به تئاتری بین ‌المللی با محوریت مقاومت به صورت نیازی جدی مطرح شد.
حضور نسلهای مختلف تئاتری در جشنواره مقاومت
سیزدهمین دوره جشنواره سراسری تئاتر مقاومت به عنوان محلي برای جمع شدن نسل های مختلف تئاتر ایران در بخش های مختلف بود. همراهی نسل های مختلف تئاتر کشور نشان از رشد گفتمان فرهنگی میان هنرمندان مختلف بود که نویدبخش افق تازهای در تئاتر مقاومت و پایداری به حساب می آید. گستره حضور چهره ها برای ژانر نمایشی مقاومت که در پی وقفه ای چهار ساله برگزار می شد، غنیمتی ارزشمند است.
آخرین روز از سیزدهمین جشنواره تئاتر مقاومت با اجرای 12 نمایش صحنه ‌ای، 2 نمایشنامه خوانی و 8 نمایش خیابانی در تالارها وسالن های مختلف تهران به کار خود پایان داد.
طی روزهای برگزاری جشنواره، بیش از 140 اثر از تهران، شهرستان ‌ها و آثاری از کشورهای آلمان، لهستان، افغانستان و سوریه در بخش های مختلف جشنواره به مدت پنج روز در مجموعه تئاترشهر به جز سالن اصلی، تالار مولوی، تالار حافظ، تالار هنر، تماشاخانه سنگلج، تالار وحدت، خانه نمایش اداره تئاتر، تماشاخانه شماره یک ایرانشهر، تماشاخانه مهر، تالار اندیشه و فضای باز تئاترشهر به اجرا در آمدند که با استقبال گسترده علاقه مندان روبرو شد. در طول روزهای برگزاری جشنواره 140 نمایش منتخب آثاری از شهرهای مختلف کشور؛ مشهد، تهران، کرمانشاه، قروه، شیراز، ملایر، ورامین، بیرجند، تبریز، همدان، مرند، اراک، خوی، دهلران، آصفهان، ارومیه، اردبیل، اهواز ، بوشهر، فارسان، ملایر، رشت، ماهشهر، گرگان، شهرکرد، تنکابن و چهار کشور جهان شامل آلمان، لهستان، سوریه و افغانستان با محوریت مقاومت به روی صحنه رفت.
سیزدهمین جشنواره تئاتر مقاومت که با نگاهي تازه به بررسي حقايق تاريخ حماسي انقلاب اسلامي و هشت سال دفاع مقدس به منظور آگاهي و ارتباط بيشتر نسل جديد با پرافتخارترين فصل تاريخ ايران مي‌ پردازد، طی پنج روز گذشته شاهد استقبالی کم نظیر توسط مردم عادی، دانشجویان و علاقه مندان به تئاتر بود که با وجود بارش باران و هوای سرد، برای تماشای نمایش های داخلی و بین المللی که با موضوع مقاومت و بیداری اسلامی به روی صحنه رفتند، آمده بودند.
سيزدهمين جشنواره تئاتر مقاومت، انقلاب و دفاع مقدس در بخش‌هاي مسابقه صحنه‌اي، بين‌الملل، مسابقه آثار عروسكي و كودك و نوجوان، ويژه، خياباني و توليد نمايشنامه و نمايشنامه‌خواني به همت بنياد فرهنگي روايت و معاونت هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و با مشاركت انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس و مركز هنرهاي نمايشي از شنبه 28 آبان آغاز شد و تا سوم آذر ادامه يافت.