سید جواد روشن:در چند سال اخیر سمینارها و نشست های علمی زیادی با موضوع تئاتر برگزار شده است و اکثرا اعلام می شود که باید رویکردی علمی و پژوهشی به تئاتر داشت. کارگاه ها و نشست های آموزشی جزء برنامه های ثابت جشنواره های شده است و برنامه های مختلفی در این زمینه برگزار می شود. اتفاقی که بسیار خوب و ارزشمند به نظر می سد و می تواند ثمرات زیادی داشته باشد اما متاسفانه در کنار این حرکت علمی و ارزشمند شاهد عدم استقبال از این برنامه ها هستیم و یا اگر کمی خوش بین باشیم باید بگوییم استقبال مناسبی از این برنامه ها انجام نمی شود. علت چیست؟
در ایام برگزاری بیست و هفتمین جشنواره بین المللی تئاتر فجر کارگاه ها و نشست های خوبی تدارک دیده شده بود که برخی به خاطر عدم استقبال کنسل شد و باعث شد مسئولان برگزاری لب به شکایت باز کنند و از وضع موجود گله نمایند. در برخی از سمینارهایی که برگزار می شود شاهد هستیم به غیر از خبرنگاران و سخنرانان دیگر کسی در سالن حضور ندارد ! چه می شود که با چنین وضعی روبرو می شویم؟آیا نیاز سنجی اشتباه است و موضوعات انتخابی هیچ جذابیتی ندارند؟ سخنرانان و اساتید مناسب نیستند؟ شرایط برگزاری مناسب نیست و یا ....؟
مسلما اینگونه برنامه ها مخاطبان خاص دارند. افراد اهل تحقیق و پژوهش و شیفتگان راستین تئاتر . در شرایطی که مخاطبان تئاتر نیز با توجه به جمعیت ، تعداد بسیار اندکی هستند نمی توان انتظار داشت از نشست های علمی و تخصصی استقبال ویژه ای شود ولی انتظار حضور دانشجویان و هنرمندان تئاتر در این برنامه ها ، انتظار بالایی نیست.

علل عدم استقبال از نشست های و سمیناهارهای علمی را می توان به چند دسته تقسیم کرد:
1)مناسب نبودن موضوعات و عناوین سمینارها و نشست ها . مسلما انتخاب عناوینی که نیاز حال هنرمندان و دانشجویان تئاتری نیست و الویتی ندارد ، مرود استقبال هم قرار نخواهد گرفت.
2)عدم اطلاع رسانی درست. گاهی مشاهده می شود برنامه های خوبی برگزار می شود ولی اطلاع رسانی مناسبی صورت نمی گیرد و خیلی ها بعد از اتمام برنامه از برگزاری آن مطلع می شوند. یکی از نکات مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد تبلیغات و اطلاع رسانی درست و کامل است.
3)استفاده از اساتید متخصص و چهره های علمی . هرچه سخنرانان و اساتید حاضر در یک سمینار و یا نشست علمی ، دارای مقبولیت عمومی و درجات علمی باشند و در موضوع قابل بحث نیز شناخته شده باشند ، انگیزه بیشتری برای حضور در یک سمینار به وجود خواهد آمد.
4)انتخاب مکان مناسب و هموارکردن امکانات رفاهی. مکان برگزاری یک سمینار و یا نشست باید از لحاظ رفت و آمد برای عموم قابل دسترس باشد تا همگی بتوانند به راحتی خودشان را به محل برگزاری برسانند همچنین باید امکانات رفاهی مناسبی برای حاضران تدارک دیده شود تا احساس ناراحتی بوجود نیاید. گرما و یا سرما ی محیط ، مناسب نبودن صندلی ها و.... باعث می شود تمایل کمتری برای استفاده از برنامه باشد.
5)زمان مناسب. زمان برگزاری یک نشست و یا سمینار از لحاظ ساعت و تاریخ بسیار اهمیت دارد. از لحاظ تقویمی باید برنامه در تاریخی برگزار شود که احتمال استفاده از آن بیشتر باشد. همزمانی چند برنامه و در شرایطی که یک نفر مجبور به انتخاب از میان چند برنامه می شود ، ایامی که دانشگاه ها تعطیل هستند و یا در زمان برگزاری امتحانات دانشجویی ، ایام نزدیک به تعطیلات و... زمان مناسبی برای برگزای یک نشست نیست. همچنین ساعت برگزاری نیز باید ساعت مناسبی باشد و احتمالات مختلف را در مورد انتخاب ساعت مورد نظر قرار داد.
آنچه ذکر شد برخی از عواملی بود که می تواند در استقبال و یا عدم استقبال از یک برنامه موثر باشد اما چه می شود که با وجود رعایت تمام این شرایط بازهم با عدم استقبال روبرو می شویم؟ چرا برگزاری نشست با نویسنده ای مثل ماتئی ویسنی یک و یا نشست با تهیه کندگان بین المللی تئاتر در ایام برگزاری جشنواره تئاتر فجر مورد استقبال مطلوب قرار نمی گیرد؟ چرا در سمینارهای "تئاتر و مخاطب" ، "تئار ملی " و ... بیشترین تعداد حاظران را خبرنگاران تشکیل داده بودند؟
به نظر می رسد می توان مشکل را در جای دیگری نیز سراغ گرفت و کمی هم متوجه مخاطبان این گونه برنامه ها شد. همانطور که اشاره شد این برنامه ها مخاطبان خاص دارند و بیشتر آنها از هنرمندان و فعالان تئاتر هستند. برای یک هنرمند در درجه اول کار عملی و تولید اثر اهمیت دارد و وقتی شرایط برای تولید مناسب نباشد ، کم کم احساس بی تفاوتی بوجود خواهد آمد. زمانی که نتوان آموخته ها را به کار گرفت، انگیزه برای آموختن نیز کم خواهد شد . همچنین وقتی مشاهده می شود افرادی بدون صلاحیت علمی و تنها بر اساس روابط به کار گرفته می شوند ، انگیزه برای رشد علمی و تخصصی کم می شود.
از طرفی برخی افراد نیز خود را عالم کل می دانند و با احساس غرور با این گونه برنامه ها برخورد می کنند و می اندیشند که نیازی به افزایش دانش ندارند و حضور در چنین جمع هایی را باعث کسر درجه علمیشان می دانند! این افراد که بیشتر در میان هنرمندان و اساتید یافت می شوند خود را از آموختن مبرا می دانند و تظاهر به دانستن را بیشتر می پسندند. متاسفانه این توهم در میان برخی دانشجویان نیز سرایت کرده و عده ای فکر می کنند با ورود به دانشگاه و حاضر شدن در اولین کلاس درس ، تمان دانش به آنها الهام می شود و دیگر نیازی به کسب علوم جدید ندارند. البته برخی نیز با حاظر شدن در کلاس های دانشگاه اعتقاد خود را به برخی اساتید از دست می دهند و ترجیح می دهند دیگر پای صحبت آن اساتید ننشینند.
ولی نکته آخر که به نظر بسیار با اهمیت می آید احساس نیاز است. با تمام آنچه گفته شد ، ما زمانی در جایی حاضر می شویم و وقت صرف می کنیم که احساس نیاز داشته باشیم. همان طور که اشاره شد گاهی ما در توهم بی نیازی هستیم و یا از لحاظ روحی و روانی آمادگی بر طرف کردن نیازهایمان رانداریم ولی در برخی موارد پاسخ مناسبی به نیاز ما داده نمی شود که بخشی ازآن به صاحب سخن و نکات گفته شده در قبل بر می گردد و بخشی از آن به نحوه برگزاری و اجرا بر می گردد. اگر در یک جلسه علمی امکان پرسش و پاسخ مناسب فراهم نشود و یا موضوع به درستی منتقل نشود ، تمایل برای حضور کم می شود. در برگزاری یک سمینار و یا نشست علمی باید ویژگی ای باشد که در شکل های دیگر وجود نداشته باشد. وقتی مخاطب می داند مقالات ارائه شده در یک سمینار به زودی چاپ می شود و یا گزارش مکتوب آن در دسترس است انگیزه کمتری برای حضور دارد و در واقع احساس نیاز به حضور فیزیکی نمی کند. اینکه نتایج یک نشست و یا سمینار به صورت مکتوب و یا حتی شنیداری و تصویری موجود و قابل دسترس باشد امری بسیار لازم و ضروری است ولی باید در هنگام برگزاری ، اتفاقی رخ دهد که آن در اشکال دیگر یافت نشود. به نظر می رسد کلید حل مشکل در همین نکته نهفته است که چه تجربه ای در حاضر شدن در یک نشست و یا سمینار اتفاق می افتد که با مطالعه همان مطالب رخ نمی دهد؟