سید جواد روشن: بالاخره بعد از کش و قوس های فراوان در چند سال گذشته ، قرارداهای تیپ هنرمندان تئاتر به تصویب رسید. به گفته مسئولان مرکز هنرهای نمایشی این آیین نامه ها که صنوف مختلف تئاتر را در بردارد از 15 تیرماه سال جاری قابل اجرا ست و کلیه گروه هایی که از این تاریخ به بعد اجرا شده اند و طرف قرارداد با مرکز هنرهای نمایشی هستند بر اساس این آیین نامه دستمزد دریافت خواهند کرد.
از سال گذشته صحبت از حضور مدیر تولید در تئاتر بود و با تصویب این آیین نامه ها از این پس مدیر تولید تعین شده از طرف مرکز هنرهای نمایشی بر اساس جدول درجه بندی هنرمندان ، با هر هنرمند به صورت تک تک قرارداد منعقد خواهد کرد. تا به حال درجه بندی و آیین نامه بازیگران ، نمایشنامه نویسان و مترجمان ، کارگردانان ، طراحان صحنه و لباس ، آهنگسازان ، چهره پردازان ، طراحان حرکات موزون ، عروسکی و کودک و نوجوان مورد تصویب قرار گرفته است. بر اساس این آیین نامه ها هنرمندان در هر شاخه به 6 گروه تقسیم بندی شده اند که هر گروه در بر گیرنده سابقه و تعداد فعالیت های حرفه ای هنرمند است که بر اساس آن حقوق دریافت خواهد نمود.
مسلما نفس تصویب این آیین نامه ها و تدوین شیوه نامه پرداخت که با نظر کارشناسی صنوف مختلف خانه تئاتر طراحی شده است ، اقدامی ارزشمند و موثر برای احقاق حق هنرمندان خواهد بود و همان طور که مسئولان می گویند باید فرصت داد تا نقاط ضعف و قوت این کار مشخص شود و سپس برای بهتر شدن و رفع نواقص موجود آن تلاش کرد اما با این وجود ذکر چند نکته در این خصوص لازم و ضروری به نظر می رسد:
1) مسلما تعیین یک معیار قابل اندازه گیری برای تعیین کیفیت آثار هنری ، کاری مشکل است و برای همین در این آیین نامه ها معیار درجه بندی هنرمندان ، سال فعالیت و تعداد اجراها منظور شده است ولی باید دقت کرد تا در این راه کیفیت فدای کمیت نشود. توجه صرف به اعداد و بدون در نظر گرفتن شرایط و جایگاه هنرمند می تواند در دراز مدت مشکلاتی را به وجود آورد و نباید اجازه داد تا حساسیت هنرمندان و وسواس های حرفه ای آنها از بین برود و همه تنها به تعداد اجراها بیاندیشند و احتمالا برخی از هنرمندان به مرور از گردونه کار خارج شوند.
2) در این آیین نامه ، مدارک تحصیلی برابر با یک تا سه اجرای صحنه ای قرار گرفته است ( بر اساس مقاطع تحصیلی لیسانس تا دکترا) و این مسئله باعث نارحتی قشر دانشگاهی است که مدعی هستند وقتی مسئولان از علمی شدن تئاتر و جایگاه آموزش و پژوهش در تئاتر صحبت می کنند نباید تحصیلات آکادمیک را تنها با یک یا دو اجرا مقایسه کرد و این کار یعنی بی توجهی و بی ارزش خواندن تئاتر علمی و دانشگاهی. از طرفی گروهی نیز بر این باورند که تئاتر یعنی اجرا و عمل کردن و توجه صرف به مدرک در تئاتر حرفه ای جایی ندارد و باید محور بر تجربه و کار عملی باشد. مسلما در اظهار نظر هر دو گروه صحبت های درستی وجود دارد و بررسی این مسئله جای توجه و تامل بیشتر دارد ولی آنچه مهم به نظر می رسد این است که نباید به تئاتر علمی و دانشگاهی و تحصیلات تخصصی تئاتر کم توجه بود. کسی که سال ها برای رسیدن به درجات بالای علمی به عنوان دانشجو و یا برای آموزش به نسل جوان به عنوان مدرس وقت خود را در دانشگاه سپری کرده است و به همین علت مدتی از اجرا و صحنه دور شده است نباید بعد از فراغت از تحصیل و دانشگاه ، همچون یک تازه کار مورد ارزیابی قرار گیرد و نهایت تفاوت آن را با یک جوان مستعد و علاقه مند به تئاتر تنها یک یا چند اجرا دانست.
3) این آیین نامه ها در زمانی ارزشمند است که اجرایی شود . با اینکه گفته می شود از 15 تیرماه این آیین نامه ها لازم الاجراست اما مشاهده می شود کماکان گروه هایی تمرین خود را آغاز می کنند و لی هنوز قراردادی منعقد نکرده اند. به نظر می رسد باید در هنگام تصویب متن و تعیین زمان اجرا و قبل از آغاز تمرینات با تک تک عوامل گروه قرارداد منعقد شود تا هنرمندان با آرامش خاطر به تمرین بپردازند . صحبت از وجود قرارداد ولی بدون اجرایی شدن آن کمک شایانی به وضع موجود نمی کند. هنرمندی که یک ماه با گروه تمرین می کند و یا در زمان اجرا عقد قرارداد می کند، اگر اعتراضی به قراداد و نحوه درجه بندی خود داشته باشد ، دیگر فرصتی برای جبران آن نیست. باید این قرادادها قبل از آغاز کار منعقد شود تا اگر شبه و اعتراضی وجود دارد در همان لحظه آغاز و قبل از شروع کار بحث و حل شود تا در ادامه کار مشکلی بوجود نیاید.
با توجه به آنچه اشاره شد و تاکید دوباره این مطلب که باید تدوین و تصویب این آیین نامه ها را به فال نیک گرفت و از آن حمایت کرد به نظر می رسد باید به سرعت برای عملی شدن آن تلاش کرد و به رفع نواقص پرداخت و از پیشنهادها و انتقادهای درست استقبال کرد. همچنین لازم است تا برای توضیح و رفع سوء تفاهمات و پاسخ به سوالات هنرمندان ، صنوف مختلف خانه تئاتر اقدام به برگزاری جلساتی در این خصوص کنند تا ضمن توضیح دقیق این آیین نامه ها و رفع ابهامات موجود ، نظرات هنرمندان در صنوف مختلف را نیز بشنوند و مورد دقت قرار دهند.