چهاردهمین جشنواره تئاتر آیینی و سنتی این روزها در حالی برگزار می شود که بحث پایان ناپذیر تئاتر ایرانی یا نمایش ملی همچنان مسئله داغ تئاتر ماست. همچنان ما مطمئن نیستیم که چیزی به نام تئاتر ایرانی با مشخصات و مختصات خاص فرهنگی و ملی داریم یا نه !
هنوز دعوا بر سر عنوان نمایش یا تئاتر- که بسیاری آن را بحثی بیهوده می دانند – نقل بحث های پایان ناپذیری است که از سخنرانی و نقد گرفته تا سرکلاس دانشجویان مطرح می شود.
نمی دانیم آیا تئاتر خودی داریم یا نداریم؟ و نمی دانیم با همین شیوه های (به قول برخی) نمایشی قدیمی مان که عمر زیاد طولانی هم ندارند، چه کنیم؟ اما گذشته از همه اینها مسئله مهم دیگری که درباره تئاتر یا که نمایش ایرانی همواره مورد بحث است، اینکه ظرفیت های ادبیات کهن ما چه اندازه در کار تولید تئاتر دخالت داده شده اند و اینکه اصلا آیا می شود با تکیه بر این ظرفیت ها به تئاتر ملی دست پیدا کرد یا خیر؟
با توجه آنچه در حال حاضر به عنوان تئاتر آیینی و سنتی در کشورمان وجود دارد و ضمن توجه به اینکه شکل ها و شیوه های آیینی در حال حاضر بیشتر به مناسبت ها و جشنواره ها محدود شده است به راحتی می توان فاصله این شیوه های نمایشی با مخاطبان امروز تئاتر را مورد جستجو قرار داد و باید اعتراف کرد که تئاتر آیینی و سنتی ما با شکل امروزی آن چندان مورد توجه مخاطبان عام و خاص قرار نمی گیرد و یا اینکه دست کم می توان گفت تئاتر آیینی از ریشه ها و اصول خود هم فاصله گرفته و راه و روش ارتباط با مخاطب امروز را به درستی و به صورت کامل نمی داند.
شاید جشنواره آیینی سنتی در شرایط حاضر تنها بسته طرح و اجرا و تولید از نمایش های آیینی باشد و اگر هم قرار است این شیوه ها زنده بمانند و امروز می شوند یا با مخاطبان امروز ارتباط برقرار کنند، جایگاه حمایت و تقویت از آنها تنها همین جشنواره آیینی و سنتی است.
اما نکته مهم درباره جشنواره ای که می تواند نمایش ملی ما را حفظ و تقویت کند اینکه این جشنواره متاسفانه درحال حاضر مثل بسیاری از دیگر برنامه ها و جشنواره های تئاتری اسیر برنامه های نامطلوب مدیریت برگزاری است. تکرار و سطحی نگری بلای جان آیین های نمایشی شده و بی توجهی به کیفیت را به راحتی می توان از پوستر تا تئاترهای تکراری و کم مایه و حتی نمادهای اشتباه آن در سالن ها و بیلبوردهای اطراف سالن های تئاتر دید.
جشنواره آیینی و سنتی به عنوان یکی از مهمترین جشنواره های تئاتری ما نیازمند یک بازنگری و تحول جدی است.