دکتر محمد جواد امینی: با تاکید بر کاستی های موجود در تناسب پرداخت شخصیت قهرمان و ضدقهرمان و همچنین توجه به موضوع غلبه عناصر تقدس گرایانه خلق شخصیت در مورد آثار منصوب به حوزه "تئاتر دفاع مقدس" می توان چنین تعریفی را در مورد آن ارائه داد:
تئاتر دفاع مقدس نمایش مبارزه انسان هایی از جامعه ایرانی است که برای دفاع از حقیقت و واقعیت زندگی شان دست به مقاومت و جهاد بر علیه تجاوز دشمن به خاک میهن زده اند.
عمل در مورد شخصیت های این گونه از نمایش هنگامی که به صورت حمله (تز) و دفاع (آنتی تز) در مقابل هم و در گستره یک داستان دراماتیک مورد پرداخت قرار گیرد، اکت و عمل را به وجود می آورد که به نتیجه (سنتز) – یا مفهوم مقدس- منجر می شود. این مواجهه به خودی خود می تواند نشان گر وجه دراماتیک اثر نمایشی در حوزه تئاتر دفاع مقدس باشد.
آنچه در این یادداشت مهم به نظر می رسد قدرت و کیفیت "تز" و "آنتی تز" در گستره تقابل و مواجهه است. رویکرد تحقیقی و پژوهشی در حوزه تئاتر دفاع مقدس تا کنون کمتر از این منظر مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است. آثار تئاتر دفاع ما نیز بی توجه به این مقوله، به واسطه توجه و تقدس گرایی بیش از حد هنرمند به مقوله ماورایی موضوع- بر اساس طبیعت و تمایل آگاهانه آنها- باعث شده تا یک وجه از تقابل (در اینجا موضوع دفاع) پررنگ تر از وجه دیگر آن مورد پرداخت قرار بگیرد. به همین دلیل احتمالاً کیفیت و قدرت آکسیون در آثار مکتوب دفاع مقدس ما تحت تاثیر این ویژگی به گونه ای شهودی از بالقوگی فاصله گرفته و به کمال گرایی حکمی و ایرانی نزدیک شده است.
از این منظر شخصیت پردازی و روابط انسانی میان اشخاص داستان نمایشنامه نیز (به عنوان یکی از محورهای اصلی) می بایست بر اساس اهمیت تقابل دفاع و حمله در موضوعیت دفاع مقدس مورد توجه قرار گیرد.
اگر خواسته باشیم به چنین مقوله ای توجه بیشتر داشته باشیم، فرض مهم ما باید این باشد که تاکید و توجه به قدرت آنتی تز (دفاع) در نمایشنامه های دفاع مقدس شخصیت (قهرمان مدافع) داستان نمایش دفاع مقدس را در تقابل با وجه دیگر دارای قدرت و اهمیت بیشتر – همواره برتر از وجه مقابل- قرار داده و تصویری یک جانبه از آن به مخاطب ارائه می دهد.
آنچه باید در این حوزه مهم شمرده شود این است که کیفیت عنصر چالش واکت نمایشی در آثار دفاع مقدس ما ضعیف است و شخصیت و روابط میان انسان های داستان را نیز به واسطه اهمیت زیاد و تقدس گرایی در پرداخت غیر باورپذیر و دست نیافتنی نشان داده است.