مهرنوش نصوری:ایوب آقاخانی را بیشتر با نمایشنامه های رادیویی و نمایشنامه ها و اجرای جدی و همچنین علاقه اش به داستانها و متون نمایشی غیر ایرانی می شناسیم. کارنامه تجربیات او با "علت"، "روزهای زرد"، "زمین مقدس" و "فصل خون" و ... نشان می دهد که آقاخانی داستان و لحنی جدی را در بیشتر نمایش ها و نمایشنامه هایش مورد اهمیت قرار داده است.
اما امروز، شاید به فراخور زمان ایوب آقاخانی یک کمدی را برای اجرا در تئاتر شهر انتخاب کرده است و حتی عنوان این ژانر را در بروشور نمایش اش هم مورد تاکید و اشاره قرار داده است.
"مرثیه ای برای یک سبک وزن" در قالب یک کمدی متفاوت موضوع اصلی اش را به حوزه های اجتماعی و تا اندازه ای به برداشت ها و مایه های سیاسی نزدیک می کند و از این منظر در پی به دست آوردن توجه و علاقه تماشاگرانش است.
به راحتی و با یک نگاه گذرا به تمام نمایش هایی که طی همین چند سال اخیر در کشورمان اجرا شده اند می توان پی برد که کمدی ها از محبوب ترین و پرمخاطب ترین آثار نمایشی ما هستند. کمدی ها، حتی ساده ترین و کم مایه ترین آنها، در تئاتر شهر از پرفروش ترین و پرمخاطب ترین آثار نمایشی بوده اند.
در میان آن دسته از آثاری که در کنار لحن و زبان کمیک سعی در جلب توجه مخاطب با استفاده از ارتباط با درک و دریافت موضوعات و مفاهیم را دارند موفق تر هم بوده اند. با توجه به این مسئله ، نمایش ایوب آقاخانی که طنز اجتماعی با لحن و ظاهر سیاسی است، را می توان یک کمدی موفق از نظر جلب مخاطب و درگیرسازی موثر تماشاگر ارزیابی کردو انتظار داشت که در مدت اجرایش بتواند مخاطبان زیاد دیگری را هم با خود همراه سازد.
ایوب آقاخانی که تا بحال مقید به قواعد خاص درام بود و توجه به ساختار و شکل تئاتر را در اولویت و اهمیت نخست کارهایش قرار می داد. این بار بر اساس همین ویژگی و با توجه به آگاهی که از این موضوع دارد، بیشترین تمرکز و توجه اش را بر مسئله مخاطب و دریافت و همچنین جذاب سازی کمیک معطوف کرده است. بنابراین در جهت برقراری بیشترین ارتباط با مخاطبانش به سراغ تازه ترین رویدادهای اجتماعی رفته سعی کرده تا از طریق بازنمایی و موقعیت سازی پیرامون این مسائل، علاقه مخاطب را به کارش جلب کند.
آقاخانی برای این کار ، نمایش، موقعیت و صحنه آن را به یک میدان مبارزه انسانی و اجتماعی تبدیل کرده است و در این میدان نبرد و مبارزه است که تماشاگر موقعیت ها را به صورت هجوآمیز و خنده دار می بیند و با وقایع آشنای آن ارتباط برقرار می کند.
نخستین و مهمترین بستر برقراری ارتباط و کارکرد کمیک در نمایش نیز وابسته همین کدهای آشنای اجتماعی است . اگر این کدها و اشاره ها و نزدیکی و قرابت آنها به مخاطب وجود نمی داشت شاید "مرثیه ای برای یک سبک وزن" به هیچ وجه نمی توانست به این گونه با مخاطبانش همراه و درگیر باقی بماند.
آقاخانی نمایش اش را با دیالوگ های کوتاه و برخوردهای تند و سریع شروع می کند، گویی آنکه مبارزه ای سخت از همین ابتدای کار در حال شکل گیری است. بلافاصله بعد از این و بدون اتلاف وقت یک موقعیت داستانی با قرض گرفتن پول بین خانواده هدایت و افشین شکل می گیرد که با اشاره ها و کنایه های همراه است و همین موقعیت زمینه ساز اتفاقات بعدی می شود که به مابه ازاهای اجتماعی ارتباط داده می شوند و در چینش آنها سعی شده تا صراحت جایگزین طنز شود.
اما در کنار این هر زمان که نمایش سعی در ارائه کدهای بیشتر دارد، مایه های کمیک در آن کاهش پیدا می کنند و مولفه های بیان هم با صراحت بیشتر در کنار طنز کم مایه مطرح می شوند. اگر چه "مرثیه ای برای یک سبک وزن" در کلیت خود به کمدی و خنده به عنوان یک رویکرد مهم توجه دارد اما، در برخی فصول توانایی دستیابی به آن را پیدا نمی کند.
نکته دیگر آنکه آقاخانی مثل برخی از دیگر آثارش در روایت نمایش از تقطیع و اعلان صحنه ها استفاده کرده است. پیش از آغاز صحنه، گزارشگر یک مبارزه، موقعیت اصلی را که هر بار به گونه ای شدت پیدا می کند به صورت یک طرح داستانی روایت می شود اعلام می کند:راند دوم؛ ضربات غیر منتظره/ راند چهارم؛ حکم جادو/ راند پنجم؛ آخرین مشتهای یک محکوم به شکست و .. بدین ترتیب تصور اینکه رویدادهای نمایشی بیانگر مبارزه ای جدی هستند بیشتر قابل پیش بینی است.
ایوب آقاخانی حتی برای نزدیک تر کردن ماجراها و اشاره های اجتماعی طنز نمایشی به مخاطب به رابطه دائم صحنه و جایگاه تماشاگران روی می آورد و این رابطه را به عنوان شگردی برای درگیر کردن مستقیم رویداهای نمایش و بسترهای اجتماعی استفاده می کند.
اما باید توجه داشت که این نزدیکی باید از جنس عام باشد. بیشتر این رابطه میان تماشاگر و صحنه از جنس ارتباط میان تماشاگران خاص تئاتر با نمایش است. آقاخانی این رابطه را با استفاده نام واقعی بازیگران شروع می کند اما اگر تماشاگری با بازیگران نمایش آشنا نباشد کیفیت کمدی در مورد آن کاهش می یابد. یا مثلا بازیگران شخصی که برای تماشاگر آشناست را به شخصیتی نمایشی تبدیل می کنند که اگر این شخص برای تماشاگر آشنا نباشد، مسلما کارکرد کمیک با اشکال مواجه می شود.
اما نکته مهمتر در مورد نمایش آقاخانی این است که به خوبی با مخاطبش ارتباط برقرار می کند و ضمن به خنده واداشتن مخاطب مفاهیم مورد نظرش را انتقال می دهد.