آی سان نوروزی:جریان تولید تئاتر همواره در ارتیاط و تاثیر مستقیم با مخاطبان آن بوده است و هر گاه این ارتباط مستقیم استمرار و ارتباط بهتری داشته ، تئاتر نیز به همان نسبت رابطه محکم ترو پویایی بیشتری داشته است . یکی از مهمترین رویکردهایی که همواره تئاتر را به مخاطبان اصلی آن نزدیک کرده است موضوعات اجتماعی و نزدیک به مسائل زندگی اجتماعی مخاطبان تئاتر - مردم – است . جریان های تاثیرگذار تئاتر در دهه های پنجاه و شصت که بیشترین پویایی و حضور مردم را با خود به همراه داشته نیز در پی همین رویکرد شکل گرفته است . تئاتر دهه پنجاه و شصت تئاتری اجتماعی با سبک و سلیقه آن دوران بوده است .
اما تئاتر اجتماعی متاسفانه طی سالهای گذشته و به ویژه با علاقه مندی بسیار زیاد هنرمندان به شیوه ها و سبک های جدید و به خصوص تئاتر مدرن غربی نتوانسته به یک حوزه قوی و مستقل در ساختار تئاتر کشور ما تبدیل شود . به همین دلیل بسیاری از منتقدان و کارشناسان تئاتر ما ضعف تئاتر اجتماعی را از مهمترین آسیب های تئاتر امروز ما دانسته اند .
" قصیده شب نمناک " یک نمایش اجتماعی است که با رویکردهای مشخص رئالیستی است که سعی دارد با نزدیک کردن جریان روایت به داستان و روایتش به زندگی اجتماعی و خواست های جامعه مخاطبانش نزدیک شود . در حقیقت علی ثقفی با پرداختن به واقعیت های سخت اجتماعی است که می تواند تماشاگرش را تحت تاثیر قرار دهد . جامعه درگیر با مشکلات دشوار زندگی و از طبقه فقیر ، گستره اجتماعی است که " قصیده شب نمناک " آن را مورد پرداخت قرار داده است . در واقع ثقفی می کوشد تا دستمایه قرار دادن دنیای قهرمانان درگیر با فقر و مشکلات زندگی ، مخاطبان اثرش را با ترفند تحریک احساسات با خود درگیر کند .
هادی برادر بزرگتر یک خانواده سه نفره ، همراه با مادر و خواهرش در یک خانه اجاره در پائین شهر زندگی می کنند . بیشتر رویدادهای داستان نمایش بر اساس تضادهای شخصیت این کاراکتر تعریف شده است . هادی که نان آور خانواده است و به واسطه شرایط سخت و دشوار زندگی ، روند طبیعی رشد اجتماعی و روانی را پشت سر نگذاشته است ، دچار بیماری و ناهنجاری های رفتاری ای است که آن را در رفتار با اعضای خانواده و مرد صاحبخانه نشان می دهد .
واقعیت گرایی و اجرای دقیق جزیئات رئالیستی در نمایش و نمایشنامه از رویکردهایی است که کار ثقفی را به جریان معمول سبک نزدیک می کند . بنابراین نمایش را به لحاظ ویژگی های سبک آن می توان پیرو سبک و قالب خاصی دانست و اگر نویسنده و کارگردان مولفه های سبک را در آن اجرا کرده باشند می توان گفت که نمایش با توجه به رویکردهای مضمون و اهداف آن توانسته به وضعیتی مطلوب دست پیدا کند . دکور و آرایش صحنه واقع گرادامن می زنئظیانه و رعایت جزئیات آن اگرچه در برخی از فصول به شکلی افراطی چیده شده است ؛ اما در تناسب و هماهنگی با سبک وشیوه کار قرار دارد . نوع بازی ها و شکل و شیوه نور پردازی هم با پرهیز از بازی های غیرمعمول و توسط نور پردازی عموما تخت و ساده به همان واقع گرایی و رئالیسم اجرا دامن می زند و بازی بازیگران نیز در ادامه همه این ویزگی ها تقریبا مبتنی بر رویکردهای رئالیستی است . مگر در برخی فصول که بازیگران در به صحنه در آوردن واقعی نقش هایشان - به واسطه فاطله گرفتن از جزیئات بازی – کمی باز می مانند . اما در مجموع نقش ها چه به لحاظ دقت در پرداخت واقعی و باور پذیر شخصیت ها در نمایشنامه و چه از نظر سبک و شیوه بازیگری به منطقی ، واقعی و باورپذیر می نمایند . به همین نسبت مخاطب نیز به گونه موثر تر ومطلوبتر می تواند رویدادها ، شبکه ارتباطات و وقایع داستان را با توجه به اهمیت واقع نمایی آن دریابد و بپذیرد .
شاید مهمترین کاستی نمایش ثقفی را بتوان در کمبود دیدگاه و تحلیل روانشناسانه او ضاع دانست ، که به ویژه در مورد شخصیت محوری – هادی – جای خالی آن به شدت احساس می شود . برخوردها و رفتارهای هادی در نمایش کاملا وابسته به جریان شکل گیری شخصیت اوست . اما برای شناخت و درک دلایل و علت های رفتار او تماشاگر نیازمند جریانی تحلیلی از شناخت است که می بایست براساس رویکردی روانشناسانه تعریف شود و جای آن در نمایشنامه و نمایش ثقفی خالی است .
نکته دیگر اینکه ثقفی در پرداختن به جزئیات واقع گرایانه نمایش اش گهگاه درگیر افراط در پردازش موقعیت ها می شود و از دیگر سو برخی کلیشه ها و رویدادهای تکراری را وارد جریان نمایش اش می کتد . واقعیت این است که تماشاگر علاقه زیادی به روایت های تکراری موسوم به رویداد های دهه شصتی ندارد و این مسئله می تواند در کار ثقفی به یک آسیب جدی تبدیل شود که ارتباط و درگیری مخاطب با روند کلی اجرا را تحت تاثیر منفی قرار می دهد .