نمایش های آیین و سنتی نمایش های ملی کشور ما است که یکی از اصلی ترین راه دوام و ماندگاری آن داشتن اجرای مستمر و آموزش به نسل جوان است.
داوود فتحعلی بیگی کارگردان نمایش "بیژن و منیژه" در گفتگو با سایت تئاتر مقاومت گفت: این نمایش داستان "بیژن و منیژه" فردوسی است با کمی دخل و تصرف که بتواند قالب سیاه بازی پیدا کند. البته این اولین بار نیست که این نمایش به این صورت اجرا می شود از قدیم هم در گروه های روحوضی و مطربی رسم بود به این شکل کار شود ولی به دلیل اینکه اسناد زیادی در حد یک نوار صوتی از اجرای گذشتگان آن هم اجرایی که گروه سعدی افشار قبل از انقلاب داشته چیزی باقی نمانده است من هم بی میل نبودم تجربه ای در این قالب داشته باشم و تصمیم گرفتم یکی از قصه های شاهنامه را در قالب روحوضی و سیاه بازی کار کنم.
وی در خصوص شیوه کارگردانی کار افزود: اساسا از آنجا که این نمایش برای جشنواره تئاتر آیینی و سنتی آماده شده و من نیز بیشتر متاثر از نمایش های سنتی و آیینی ایران هستم در چینش صحنه و میزانسن هاو آداب ورود و خروج صحنه بیشتر تحت تاثیر آن شیوه کار کردم البته سعی کردم با رعایت اصول نمایش تخت حوضی، قواعد مرسوم در تئاتر را نیز به کار گیرم.
فتحعلی بیگی در خصوص طراحی صحنه کار گفت: یک خانه قدیمی است که دور تا دور خانه اطاق است و یک حوضی در وسط آن قرار دارد که روی این حوض تخته گذاشته شده و مانند مجالس قدیم که در خانه ها اتفاق می افتاد گروه بر روی تخته نمایش اجرا می کنند و ما از ابتدا شاهد هستیم که گروه به خانه وارد می شوند و با صاحبخانه صحبت می کنند و با آمدن مهمان ها آماده اجرای نمایش می شوند.
او افزود: میزانسن های طراحی شده برای این نمایش مناسب سالن سنگلج است البته من خیلی مایل هستم که در یک خانه قدیمی با حوض و حیاطی با این مشخصات اجرا کنم زیرا اجرا در این فضا دلنشین تر است و فضا و چینش تماشاگر صمیمانه تر است و در نتیجه تماشاگر خود را در ارتباط بیشتر با نمایش می بیند آرزوی من است که نمایش را در چنین شرایطی اجرا کنم. البته یک بار نمایشی را در فرهنگسرای ملل اجرا داشتیم ولی خیلی فضای آنجا علی رغم داشتن حیاط و حوض به دلیل شرایط و موقعیت دید تماشاگر و درختها مناسب نبود و در ضمن قصه هم قصه محض تخت حوضی نبود ولی آن تجربه من را شیفته این شکل از اجرا کرده است.
وی در ادامه گفت: من برای این کار بیشتر دراماتورژی کرده ام و در ابتدا گروه به صورت بداهه کار کرده اند و ما بداهه گویی ها را ضبط و در اختیار شهناز روستایی نویسنده این نمایش قرار دادیم و شهناز روستایی آن ها را با توجه به آنچه در شاهنامه نوشته شده است نوشته و من نیز با توجه به صحنه و آنچه مناسب حال و هوای این نمایش بود بر نگارش آن نظارت داشتم.
فتحعلی بیگی در خصوص جشنواره آیینی سنتی گفت : جشنواره آیینی و سنتی به جهت محتوا و موضوع خاص نیست و بیشتر به جهت ریخت و شکل اجرا سعی شده است که خاص باشد و آن هم به دلیل اینکه هدف از برگزاری این جشنواره حفظ و اشاعه و احیاء اشکال مختلف نمایش آیینی و سنتی است البته بعضی ها یک نوآوری هایی هم داشته اند ولی هدف همان است و طبیعی است که ما به درج اشکال مختلف نمایش آیینی و سنتی توجه داریم.
وی افزود: جشنواره آیینی و سنتی یک جشنواره ملی است و موضوعی نیست موضوعی بودن جشنواره یعنی محدود کردن آن با یک موضوع خاص ولی در جشنواره آیینی و سنتی موضوع آزاد است ولی باید شکل های شناخته شده نمایش آیینی سنتی در آن ها لحاظ و رعایت شود.
این پیشکسوت نمایش در ادامه گفت: اینکه بعضی جشنواره ها به موضوعات خاص می پردازند اگر درست به آن ها پرداخته شود به نظر من اشکالی ندارد ولی گاها به آنچه برگزار می شود اهمیت داده نمی شود و نفس برگزاری جشنواره اهمیت پیدا می کند.
داوود فتحعلی بیگی در خصوص محدود شدن برخی از کارها در حد جشنواره گفت: اساسا اگر فقط برگزاری جشنواره اهمیت داشته باشد آن جشنواره ارزش ندارد جشنواره زمانی اهمیت پیدا می کند که طرح مسئله کند و اهمیت مقوله تئاتر را بیشتر نشان دهد و اگر قرار باشد فقط اجراها محدود به جشنواره شود طبیعی است که تعدادی از با تجربه ها کار نخواهند کرد زیرا هدف این افراد اجرای عموم است و این یکی از دلایل افت کیفی جشنواره ها است.
او گفت: چنانچه ستاد برگزاری جشنواره ها متعهد باشد به اینکه کارهای راه پیدا کرده به جشنواره اجرای عموم داشته باشند غیر رقابتی بودن اشکال ندارد ولی اگر این گونه نباشد حداقل رقابتی بودن امتیازی حساب می شود برای گروه های شرکت کننده درجشنواره.
فتحعلی بیگی در خصوص برگزاری جشنواره آیینی و سنتی به صورت دو سال یک بار گفت: ما تا دوره دهم و یازدهم هر سال این جشنواره را برگزار می کردیم ولی بعد با تصمیم یکی از مدیران وقت قرار شد به صورت دو سال یک بار برگزار شود و من معتقدم که اگر هر سال باشد بهتر است ولی اگر این دو سال یک بار به گونه ای تنظیم شود که یک سال به روی تئوری و آموزش و یک سال بر روی اجراها وقت گذاشته شود خوب است.
وی در پایان افزود: به عقیده من برای اینکه اینگونه نمایش ها دوام داشته باشد مطمئنا یکی از اصلی ترین عوامل آن اجرای مستمر و آموزش در کنار آن است زیرا تعداد اساتید این شکل از نمایش ها انگشت شمار است و باید فضایی بوجود آورد که این افراد تجربیاتشان را به جوان ترها انتقال دهند.